QR-codefraude & pakketfraude

Wat is het?

Bij QR-codefraude (ook wel 'quishing' genoemd) gebruiken oplichters een QR-code om u naar een valse website te lokken. Die website lijkt op de site van uw bank, van een pakketdienst zoals PostNL of DHL, of van een overheidsinstantie. Zodra u daar uw gegevens invult, kunnen criminelen uw rekening plunderen of uw inloggegevens stelen. Oplichters plakken soms een eigen QR-sticker over de echte code op een parkeerautomaat, laadpaal of menukaart. Ook sturen ze QR-codes mee in e-mails, brieven en sms-berichten. Pakketfraude is een nauw verwante vorm: criminelen doen zich voor als PostNL of DHL en sturen een bericht dat er iets mis is met uw pakket. U moet dan 'snel' verzendkosten, invoerrechten of administratiekosten betalen via een link of QR-code. Een tweede vorm van pakketfraude is dat een oplichter een bestelling op úw adres laat bezorgen (vaak met 'achteraf betalen'), en het pakket daarna bij u aan de deur probeert op te halen met de smoes dat het 'per ongeluk verkeerd bezorgd' is. U blijft dan met de rekening zitten. Het scannen van een QR-code is op zichzelf meestal niet gevaarlijk; het gevaar zit in wat u daarna doet: gegevens invullen, betalen of software downloaden. Daarom is het belangrijk om QR-codes net zo wantrouwig te behandelen als een link in een onverwachte e-mail.

Hoe werkt deze oplichting?

1. 1

   Quishing via bericht: u ontvangt een e-mail, brief of sms met een QR-code en een dringende smoes (bijvoorbeeld 'uw pakket kan niet worden bezorgd', 'bevestig uw gegevens' of 'vraag een nieuwe betaalpas aan'). Scant u de code, dan komt u op een nagemaakte website die op de echte lijkt.

2. 2

   Stickerfraude in de openbare ruimte: oplichters plakken een eigen QR-sticker over de originele code bij een parkeerautomaat, laadpaal voor elektrische auto's of op een menukaart. U betaalt dan aan de crimineel in plaats van aan het echte bedrijf.

3. 3

   Babbeltruc op straat: iemand spreekt u aan en zegt bijvoorbeeld dat hij niet kan betalen bij de parkeerautomaat of dat hij geld naar u wil overmaken. Hij vraagt u een QR-code te scannen of een betaalverzoek te accepteren, en probeert zo toegang te krijgen tot uw bankieren.

4. 4

   Marktplaats- en verkoopfraude: een 'koper' stuurt u een QR-code met de vraag die te scannen om 'de betaling te ontvangen of te bevestigen'. In werkelijkheid geeft u de oplichter toegang tot uw bankrekening of betaalt u geld in plaats van dat u het ontvangt.

5. 5

   Pakket-phishing (smishing): u krijgt een sms of e-mail namens PostNL, DHL of DPD over een gemiste bezorging, een verkeerd adres of openstaande kosten. Via een link of QR-code moet u een klein bedrag betalen; zo worden uw betaalkaart- of inloggegevens gestolen.

6. 6

   Fysieke pakketfraude: een oplichter bestelt goederen op uw naam en adres met de optie 'achteraf betalen'. Als het pakket wordt bezorgd, verschijnt de oplichter aan de deur om het 'per ongeluk verkeerd bezorgde' pakket op te halen. U zit daarna met de factuur.

7. 7

   Handtekeningfraude: in sommige gevallen markeert een bezorgdienst een pakket als 'afgeleverd' met een fictieve handtekening, terwijl u het pakket nooit heeft ontvangen.

Wat moet u vooral NIET doen?

• Scan geen QR-codes uit onbetrouwbare of onverwachte bronnen, en niet zomaar codes op openbare plekken.

• Vul nooit uw inloggegevens, pincode of bankgegevens in op een website die u via een QR-code of link heeft bereikt.

• Betaal nooit 'verzendkosten', 'invoerrechten' of 'administratiekosten' via een link of QR-code in een bericht.

• Klik niet op links in onverwachte e-mails of sms-berichten, ook niet als ze van PostNL of DHL lijken te komen.

• Download geen apps of software via een QR-code of link uit een onverwachte e-mail of sms.

• Gebruik geen onbekende of gratis QR-scanner-apps; die kunnen zelf schadelijk zijn.

• Accepteer geen betaalverzoek en scan geen code om 'een betaling te ontvangen' bij verkoop via Marktplaats of sociale media.

• Open een pakket dat niet voor u bestemd is niet en geef het niet mee aan onbekenden.

• Betaal geen factuur voor goederen die u niet zelf heeft besteld.

• Laat u niet onder druk zetten door haast of dreigementen; neem altijd de tijd om te controleren.

Voorbeelden van deze oplichting

Waar meldt u dit?

Veelgestelde vragen