Bankhelpdeskfraude & vishing (nep bankmedewerker aan de telefoon)

Wat is het?

Bankhelpdeskfraude (ook wel 'bank spoofing' of 'vishing' genoemd) is een vorm van oplichting waarbij criminelen zich telefonisch voordoen als medewerker van uw bank, van een betaaldienst of soms van de politie. Ze bellen u onaangekondigd en doen zich voor als een echte bankmedewerker. Het doel is om u onder druk te zetten geld over te maken naar een zogenaamde 'veilige rekening', om uw pincode of inlogcodes te laten afgeven, of om u software te laten installeren waarmee de oplichter op afstand kan meekijken op uw computer of telefoon. Vishing is een samentrekking van 'voice' (stem) en 'phishing' (hengelen naar gegevens). Anders dan bij een technische hack gebruiken de oplichters geen computergat, maar misbruiken ze vertrouwen, angst en haast: zogeheten 'social engineering'. De beller klinkt professioneel, kent vaak uw naam, een deel van uw rekeningnummer of zelfs een recente transactie, en laat op uw telefoonscherm het echte nummer van uw bank verschijnen (spoofing). Daardoor lijkt het gesprek echt. Bankhelpdeskfraude is een van de meest schadelijke vormen van fraude in Nederland: slachtoffers verliezen gemiddeld duizenden euro's en vaak hun hele spaargeld. Senioren worden extra vaak gebeld, omdat oplichters hen als kwetsbaarder zien: een kleiner sociaal netwerk, minder vertrouwdheid met digitale techniek en de neiging om een 'medewerker' te vertrouwen. Ook ouders met een gezamenlijke rekening of met spaargeld voor hun kinderen kunnen doelwit zijn. Deze categorie beschrijft hoe de fraude werkt, waaraan u een nepmedewerker herkent, wat u moet doen en vooral wat u vooral níet moet doen.

Hoe werkt deze oplichting?

1. 1

   Voorbereiding met persoonsgegevens: de oplichter verzamelt vooraf uw naam, geboortedatum, (deel van) uw rekeningnummer en soms een recente transactie. Die gegevens komen uit datalekken, eerdere phishing-e-mails of worden gekocht op platforms zoals Telegram. Daardoor klinkt de beller geloofwaardig.

2. 2

   Spoofing van het telefoonnummer: met techniek laten de criminelen op uw telefoonscherm het officiële, echte telefoonnummer van uw bank zien. U denkt dus dat de bank zelf belt, terwijl het een oplichter is.

3. 3

   Het verhaal en de schrik: de 'medewerker' vertelt dat er verdachte activiteiten op uw rekening zijn, dat u gehackt bent of dat uw geld niet veilig staat. Vaak wordt verwezen naar een phishing-e-mail die u kort daarvoor ontving, zodat het verhaal klopt met wat u zelf heeft meegemaakt.

4. 4

   Tijdsdruk en geheimhouding: u moet direct handelen om uw geld te 'redden'. Er wordt gezegd dat u het gesprek geheim moet houden en vooral niet met familie of de bank zelf mag overleggen. Zo krijgt u geen tijd om na te denken of te checken.

5. 5

   Geld overmaken naar een 'veilige rekening': het slachtoffer wordt gevraagd het geld over te boeken naar een zogenaamde kluis- of veilige rekening. Die rekening is in werkelijkheid van de criminelen. Soms wordt gevraagd geld op te nemen en aan een 'koerier' te geven.

6. 6

   Meekijken op afstand: de beller vraagt software te installeren zoals AnyDesk of TeamViewer. Daarmee kan de oplichter op afstand op uw computer of telefoon meekijken en zelf handelingen uitvoeren in uw bankomgeving.

7. 7

   Bankpas of pinautomaat ophalen: de nepmedewerker kondigt een 'koerier' aan die uw bankpas of inlogapparaat komt ophalen omdat die vervangen moet worden. Soms moet u de pas doorknippen, maar als dat niet dwars door de goudkleurige chip gebeurt, kunnen de oplichters de pas na 'reparatie' alsnog gebruiken.

8. 8

   Fysiek bezoek aan huis: in ernstige gevallen komt iemand aan de deur die zich voordoet als bankmedewerker of politieagent en vraagt om sieraden, contant geld of de bankpas 'veilig op te bergen' in een kluis. Dit is altijd oplichting.

9. 9

   Nieuwe, verfijnde truc: eerst een phishing-e-mail om gegevens te verzamelen, kort daarna een telefoontje van een 'bankmedewerker' die naar die e-mail verwijst. Hierdoor lijkt het verhaal zeer geloofwaardig en is het voor het slachtoffer moeilijk te onderscheiden van echt.

Wat moet u vooral NIET doen?

• Maak nooit geld over naar een 'veilige rekening' of 'kluisrekening'. Die bestaat niet; het geld gaat naar de criminelen.

• Geef nooit uw pincode, wachtwoorden, inlogcodes of kaartlezer-codes door aan wie dan ook aan de telefoon.

• Installeer nooit software zoals AnyDesk of TeamViewer op verzoek van een beller, en deel uw scherm niet.

• Geef uw bankpas, pinautomaat of sieraden nooit af aan een 'koerier' of bezoeker aan huis. Een bank komt hier niet voor langs.

• Bel niet terug naar het nummer dat de beller u geeft of dat op uw scherm staat; zoek zelf het officiële nummer op.

• Laat u niet opjagen. Haast en geheimhouding zijn juist waarschuwingssignalen.

• Klik niet op links in ongevraagde e-mails of sms'jes die zogenaamd van uw bank komen.

• Vertel niet hoeveel geld u op uw rekening heeft staan of welke transacties u recent deed.

• Ga niet in op verzoeken om geld op te nemen en contant te overhandigen of om het om te zetten in cadeaukaarten, crypto of goud.

Voorbeelden van deze oplichting

Waar meldt u dit?

Veelgestelde vragen