WhatsApp-fraude & hulptroep-fraude (hulpvraagfraude / vriend-in-noodfraude)

Wat is het?

Bij WhatsApp-fraude, ook wel hulpvraagfraude of vriend-in-noodfraude genoemd, doet een crimineel zich voor als iemand die u kent. U krijgt een bericht van een onbekend nummer met de boodschap dat het een bekende is, bijvoorbeeld uw kind, kleinkind, buurvrouw of een goede vriend. Er wordt gezegd dat die persoon een nieuw telefoonnummer heeft, of dat de eigen telefoon kwijt of stuk is. Vervolgens komt er snel een verzoek om geld. De oplichter zegt bijvoorbeeld dat er met spoed een rekening betaald moet worden, dat er anders problemen komen, of dat er een noodgeval is. Het geld moet direct worden overgemaakt naar een rekeningnummer of via een betaalverzoek (Tikkie) worden voldaan. Omdat het bericht van een 'bekende' lijkt te komen, met soms een echte profielfoto, en omdat er haast wordt gemaakt, trappen veel mensen erin. Vooral senioren en ouders zijn een geliefd doelwit. De schade kan oplopen tot duizenden euro's per slachtoffer. In 2023 registreerde de politie 5.981 gevallen van hulpvraagfraude met een totale schade van ongeveer 1,1 miljoen euro. De Fraudehelpdesk zag in 2023 een enorme stijging van meldingen over WhatsApp- en sms-fraude. Criminelen werken vaak samen en gebruiken gestolen gegevenslijsten om mensen gericht te benaderen. Het geld komt terecht bij zogenoemde katvangers (geldmulders), die hun bankrekening uitlenen. Naast financiële schade veroorzaakt deze fraude veel angst en schaamte bij slachtoffers.

Hoe werkt deze oplichting?

1. 1

   U ontvangt een WhatsApp-bericht (soms via sms, Snapchat of Telegram) van een nummer dat u niet kent.

2. 2

   De afzender zegt dat hij of zij een bekende is met een nieuw telefoonnummer, of dat de oude telefoon kwijt, gestolen of stuk is.

3. 3

   De oplichter gebruikt vaak een echte profielfoto en noemt persoonlijke details die hij van sociale media of advertenties heeft gehaald, zodat het bericht geloofwaardig lijkt.

4. 4

   Er wordt een noodsituatie geschetst: een rekening die met spoed betaald moet worden, een schuld, een ziekenhuisopname of een andere crisis.

5. 5

   Het slachtoffer wordt onder druk gezet om snel geld over te maken naar een opgegeven rekeningnummer of een betaalverzoek (Tikkie) te betalen.

6. 6

   De oplichter weigert vaak te bellen of te videobellen, met smoesjes zoals 'ik kan niet praten' of 'mijn microfoon is stuk'.

7. 7

   Het geld verdwijnt naar een rekening van een katvanger (geldmulder) en is meestal niet meer terug te halen.

8. 8

   Soms nemen criminelen een echt WhatsApp-account over (accountovername) en sturen ze berichten naar alle contacten van het slachtoffer.

9. 9

   Na een geslaagde oplichting proberen dezelfde criminelen het slachtoffer nog eens op te lichten met zogenoemde 'herstelfraude', waarbij ze zich voordoen als bankmedewerker of helpdesk.

Wat moet u vooral NIET doen?

• Maak nooit geld over zonder de identiteit van de afzender te hebben gecontroleerd. Onthoud: niet gebeld = geen geld.

• Vertrouw niet op het nieuwe nummer dat in het bericht staat; bel altijd het oude, bekende nummer.

• Laat u niet opjagen door haast of dreigende taal.

• Deel geen persoonlijke gegevens, pincodes of inloggegevens via WhatsApp.

• Zet uw telefoonnummer niet openbaar op sociale media of op verkoopsites zoals Marktplaats.

• Betaal geen geld aan onbekende rekeningnummers of betaalverzoeken die u niet verwacht.

• Verwijder het gesprek niet voordat u screenshots heeft gemaakt als bewijs.

• Trap niet in 'herstelfraude': niemand kan uw verloren geld zomaar terugkrijgen tegen betaling.

Voorbeelden van deze oplichting

Waar meldt u dit?

Veelgestelde vragen