Home/Fraudetypes/Identiteitsfraude & DigiD-misbruik
Identiteitsfraude & DigiD-misbruik
Wat is het?
Bij identiteitsfraude maken criminelen misbruik van uw persoonlijke gegevens, zoals uw naam, geboortedatum, burgerservicenummer (BSN), een kopie van uw paspoort of ID-kaart, of uw DigiD-inloggegevens. Met die gegevens doen ze zich voor als u. Ze openen bijvoorbeeld een lening of abonnement op uw naam, vragen toeslagen of uitkeringen aan, laten pakketten bezorgen, of plegen strafbare feiten waarbij uw naam opduikt. Een bijzondere en veelvoorkomende vorm is DigiD-misbruik: iemand logt met uw DigiD in bij de Belastingdienst, MijnOverheid, het UWV of een zorgverzekeraar en verandert daar gegevens of vraagt geld aan. Omdat de gegevens echt van u zijn, lijkt alles betrouwbaar. Slachtoffers merken het vaak pas laat, bijvoorbeeld door een onverwachte rekening, een incassobrief of een afwijzing bij het BKR. Identiteitsfraude is daarom een ernstige vorm van fraude: het kost tijd, geld en kan jaren doorwerken in uw administratie. Criminelen gebruiken steeds vaker informatie uit datalekken en phishing om hun contact geloofwaardig te maken. Ze weten dan al een deel van uw gegevens, wat het extra moeilijk maakt om de nep-berichten te herkennen. Voor senioren 65+ en ouders is dit een belangrijk thema, omdat zij vaak veel met overheidsinstanties en digitale post te maken hebben en criminelen juist op vertrouwen en gezag inspelen.
Hoe werkt deze oplichting?
- 1
Criminelen verzamelen uw gegevens via datalekken bij bedrijven, via social media, via nep-websites of door phishing. Ze weten dan al een stukje van uw informatie, waardoor hun bericht echt lijkt.
- 2
Via phishing (e-mail) of smishing (sms) krijgt u een bericht dat zogenaamd van DigiD, de Belastingdienst, MijnOverheid of uw bank komt, met een link naar een nagemaakte inlogpagina. U typt daar uw inloggegevens en wachtwoord in.
- 3
Bij telefonische oplichting (bankhelpdeskfraude of 'helpdeskfraude') belt iemand die zich voordoet als medewerker van de bank of overheid en vraagt om uw DigiD-code, pincode of om een programma te installeren. Soms wordt het telefoonnummer vervalst (spoofing), zodat het lijkt of de instantie echt belt.
- 4
Met uw DigiD loggen criminelen in bij overheidsdiensten. Ze vragen bijvoorbeeld toeslagen of een uitkering aan, veranderen uw bankrekeningnummer, doen een belastingaangifte of openen een lening of abonnement op uw naam.
- 5
Een gestolen of gevonden kopie van uw paspoort, ID-kaart of rijbewijs kan worden gebruikt om een account of lening te openen. Ook een foto van uw document in uw e-mail of cloud kan worden misbruikt.
- 6
Soms wordt uw identiteit gebruikt om een nep-profiel op social media te maken, waarmee vervolgens vrienden en familie worden opgelicht.
- 7
Omdat de gegevens kloppen, merken slachtoffers het vaak pas laat op: via een incassobrief, een onterechte BKR-registratie of een brief van een deurwaarder.
Zo herkent u het
U ontvangt een e-mail of sms met een link waarin u wordt gevraagd in te loggen met uw DigiD, terwijl u niets heeft aangevraagd.
Het bericht zet u onder druk met haast of dreiging: 'Uw account wordt geblokkeerd', 'Er wordt beslag gelegd', 'Reageer binnen 24 uur'.
De aanhef is algemeen ('Beste klant', 'Beste gebruiker') en het e-mailadres of telefoonnummer klopt net niet.
Iemand belt namens de bank of overheid en vraagt om uw pincode, wachtwoord of DigiD-code, of vraagt u een programma te installeren.
U krijgt post van een incassobureau, deurwaarder of instantie over een schuld, abonnement of lening die u niet kent.
U ontvangt onverwachte brieven of e-mails van de Belastingdienst, het UWV of een zorgverzekeraar over wijzigingen die u niet heeft gedaan.
In 'Mijn DigiD' ziet u bij 'Gebruikshistorie' inlogmomenten die niet van u zijn, of vanaf een onbekende locatie.
U vindt een onterechte registratie bij het BKR of een afwijzing voor een lening of abonnement zonder duidelijke reden.
Bekenden melden dat ze berichten van 'u' ontvangen die u niet heeft gestuurd, of er is een nep-profiel met uw naam en foto.
Wat moet u doen?
Neem bij vermoedelijk DigiD-misbruik direct contact op met de DigiD-helpdesk en vraag uw DigiD te blokkeren. Het nummer is 088 123 65 55 (gratis).
Verander zo snel mogelijk uw wachtwoorden, zeker van uw e-mail, DigiD en bankomgeving, en zet waar mogelijk tweestapsverificatie (2FA) aan.
Is uw telefoon met de DigiD-app gestolen? Log dan op een ander apparaat in bij 'Mijn DigiD' en deactiveer de DigiD-app op het gestolen toestel.
Controleer in 'Mijn DigiD' bij 'Gebruikshistorie' of er inlogmomenten zijn die niet van u zijn en maak daarvan schermafbeeldingen.
Bel uw bank direct om passen, creditcards of de rekening te laten blokkeren. De centrale blokkeerlijn is 0800-0313.
Doe altijd aangifte bij de politie. Voor identiteitsfraude kan dat meestal niet online; maak een afspraak via 0900-8844 en neem al uw bewijs mee.
Meld de fraude bij het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude (CMI) van de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) via rvig.nl/cmi of telefonisch via 088-900 10 00.
Verzamel al het bewijs: brieven van incassobureaus of deurwaarders, bankafschriften, e-mails, sms'jes en bewijs dat u ergens anders was op het moment van de fraude.
Betaal onterechte rekeningen of incassobrieven niet direct. Informeer het incassobureau over de fraude, meld dat u aangifte doet en vraag om de originele aanvraagpapieren.
Controleer bij het BKR of er onterechte leningen of kredieten op uw naam staan en vraag met uw aangiftebewijs om correctie of verwijdering.
Is uw paspoort, ID-kaart of rijbewijs gestolen of misbruikt? Meld dit direct bij uw gemeente, zodat het document als vermist wordt geregistreerd en ongeldig wordt.
Neem bij emotionele of financiële gevolgen contact op met Slachtofferhulp Nederland voor steun en hulp bij de afhandeling.
Gebruik bij het versturen van een kopie van uw identiteitsbewijs altijd de KopieID-app van de Rijksoverheid om uw BSN en pasfoto af te schermen en een watermerk toe te voegen.
Ook een oplossing: bescherm uzelf vooraf
Naast opletten kunt u zich ook met eenvoudige hulpmiddelen beschermen. Deze producten helpen juist tegen dit soort oplichting:
Beveiligingssleutel (FIDO2 / security key)
Beschermt tegen: Phishing, wachtwoorddiefstal en accountovername
Een kleine sleutel die u in uw computer of telefoon steekt. Pas als u op de sleutel tikt, komt u in uw account. Een oplichter die uw wachtwoord steelt, kan er niets mee zonder deze sleutel in handen te hebben.
Versleutelde USB-stick of externe schijf
Beschermt tegen: Diefstal van bestanden en identiteitsgegevens
Een USB-stick of schijf die uw bestanden automatisch op slot zet. Raakt het apparaat kwijt of gestolen, dan kan niemand uw documenten, foto’s of kopieën van uw paspoort lezen zonder de code.
Reisrouter met VPN
Beschermt tegen: Afluisteren op openbare wifi (hotel, station, ziekenhuis)
Een klein kastje voor onderweg dat uw internetverkeer versleutelt. Op openbare wifi kan niemand dan meekijken met wat u doet, bijvoorbeeld tijdens het bankieren.
Indicatieve richtprijzen. FraudeBlok adviseert onafhankelijk; de beveiligingswinkel opent binnenkort.
Wat moet u vooral NIET doen?
Deel nooit uw DigiD-code, wachtwoord, pincode of verificatiecode via telefoon, e-mail of WhatsApp. Geen enkele overheidsinstantie of bank vraagt hier ooit om.
Klik niet op links in onverwachte e-mails of sms'jes die zogenaamd van DigiD, MijnOverheid of de Belastingdienst komen. Typ het adres altijd zelf in de browser.
Laat u niet onder druk zetten door haast of dreiging. Echte instanties geven u tijd en vragen nooit om direct te betalen of in te loggen via een link.
Stuur geen kopie van uw paspoort, ID-kaart of rijbewijs per e-mail of WhatsApp zonder deze af te schermen met de KopieID-app.
Leen uw DigiD niet uit aan familie of bekenden om 'even iets te regelen'. Gebruik in plaats daarvan de officiële dienst DigiD Machtigen.
Betaal onterechte rekeningen of incassobrieven niet zomaar, ook niet als er wordt gedreigd met een deurwaarder.
Installeer geen programma's op uw computer of telefoon op verzoek van iemand die u telefonisch heeft benaderd, ook niet als diegene zegt van de bank of overheid te zijn.
Negeer het probleem niet als u vermoedt dat uw gegevens zijn misbruikt; hoe sneller u handelt, hoe kleiner de schade.
Voorbeelden van deze oplichting
“Sms: 'Uw DigiD wordt geblokkeerd. Herstel uw account binnen 24 uur via [link].'”
“E-mail: 'Beste klant, er is een verdachte login op uw MijnOverheid-account. Log hier in om dit te controleren: [link].'”
“Telefoon: 'Goedemiddag, u spreekt met de fraudehelpdesk van uw bank. Er wordt geprobeerd geld van uw rekening te halen. Kunt u uw pincode en de code uit de app doorgeven?'”
“E-mail: 'U heeft recht op een teruggave van de Belastingdienst. Vul uw gegevens en BSN in via deze link om het bedrag te ontvangen.'”
“WhatsApp: 'Hoi, ik ben het, je zoon. Mijn telefoon is kapot, dit is mijn nieuwe nummer. Kun je snel geld overmaken? Ik betaal je terug.'”
“E-mail: 'Uw zorgverzekering is niet betaald. Er wordt beslag gelegd op uw inkomen. Maak vandaag nog € 250 over om dit te voorkomen.'”
Cijfers en statistieken
2.489
meldingen in 2024
CBS: ongeveer 0,6% van de Nederlandse bevolking van 15 jaar en ouder gaf in 2024 aan slachtoffer te zijn geweest van identiteitsfraude. Het ECID registreerde in 2024 2.489 gevallen van identiteits- en documentfraude (3.516 documenten); in 2025 waren dat 2.157 gevallen (2.916 documenten). Meest betrokken documenten in 2025: rijbewijzen (962), paspoorten (907) en identiteitskaarten (707). De Fraudehelpdesk registreerde in 2024 in totaal 63.469 fraudemeldingen met een gemelde schade van € 52.743.279; identiteitsfraude is hierin geen aparte categorie, dus een los schadebedrag voor identiteitsfraude is 'te verifiëren'. Het veld schade_euro is daarom op 0 gezet.
Bron: CBS (Online veiligheid en criminaliteit 2024) en Expertisecentrum Identiteitsfraude en Documenten (ECID), Marechaussee
Waar meldt u dit?
Centraal Meldpunt Identiteitsfraude (CMI) - RvIG
Centraal meldpunt voor identiteitsfraude. Geeft advies en ondersteuning, helpt bij het stoppen van misbruik en het herstellen van de gevolgen, en kan bemiddelen tussen slachtoffer en instanties zoals de Belastingdienst of RDW.
DigiD-helpdesk
Meldpunt voor vermoedelijk misbruik of fraude met uw DigiD. Kan uw DigiD blokkeren en helpt bij het weer veilig stellen van uw account.
Politie (aangifte identiteitsfraude)
Aangifte doen van identiteitsfraude. Voor identiteitsfraude meestal niet online mogelijk; maak telefonisch een afspraak op het politiebureau. Bij vragen kunt u vragen naar de ID-specialisten (AVIM).
Fraudehelpdesk
Eerste loket voor vragen over alle vormen van fraude, inclusief identiteitsfraude. Geeft advies, helpt bij schadebeperking en verwijst door naar de juiste instantie. Melden alleen via de digitale formulieren op de website; e-mailmeldingen worden niet behandeld.
Slachtofferhulp Nederland
Emotionele steun en praktische hulp bij de gevolgen van identiteitsfraude, hulp bij contact met banken en incassobureaus en begeleiding bij het doen van aangifte.
Veelgestelde vragen
Hoe herken ik identiteitsfraude & digid-misbruik?
U ontvangt een e-mail of sms met een link waarin u wordt gevraagd in te loggen met uw DigiD, terwijl u niets heeft aangevraagd. Het bericht zet u onder druk met haast of dreiging: 'Uw account wordt geblokkeerd', 'Er wordt beslag gelegd', 'Reageer binnen 24 uur'. De aanhef is algemeen ('Beste klant', 'Beste gebruiker') en het e-mailadres of telefoonnummer klopt net niet.
Wat moet ik doen bij identiteitsfraude & digid-misbruik?
Neem bij vermoedelijk DigiD-misbruik direct contact op met de DigiD-helpdesk en vraag uw DigiD te blokkeren. Het nummer is 088 123 65 55 (gratis). Verander zo snel mogelijk uw wachtwoorden, zeker van uw e-mail, DigiD en bankomgeving, en zet waar mogelijk tweestapsverificatie (2FA) aan. Is uw telefoon met de DigiD-app gestolen? Log dan op een ander apparaat in bij 'Mijn DigiD' en deactiveer de DigiD-app op het gestolen toestel.
Waar kan ik identiteitsfraude & digid-misbruik melden?
Meld het bij de Fraudehelpdesk (fraudehelpdesk.nl) en doe aangifte bij de politie. Heeft u geld overgemaakt? Bel dan ook direct uw bank.
Is de Twijfelknop gratis?
Ja, de Twijfelknop van FraudeBlok is gratis. U kunt hiermee links, telefoonnummers en e-mailadressen controleren. Verdacht bericht checken, phishing mail herkennen of een nep telefoontje controleren – het kan allemaal.
Mijn moeder of vader is opgelicht. Wat kan ik als kind of mantelzorger doen?
Bel direct de bank, meld het bij de Fraudehelpdesk en doe aangifte bij de politie. Gebruik de Twijfelknop om verdachte berichten of nummers te controleren. Overweeg FraudeBlok Bescherming zodat uw ouder automatisch wordt gewaarschuwd.